Na płycie głównej komputera stacjonarnego siedzi mała, srebrna bateria, o której wielu użytkowników nie ma pojęcia. Kiedy się wyczerpie, pecet zaczyna gubić datę i godzinę oraz zapominać ustawienia BIOS-u. Na szczęście wymiana jest prosta i tania.

Do czego służy bateria CMOS

Płaskie ogniwo wielkości monety pełni rolę zasilania awaryjnego dla płyty głównej. Dzięki niemu zegar czasu rzeczywistego odmierza czas także wtedy, gdy komputer jest wyłączony i odłączony od prądu. Z tej samej baterii korzysta niewielka kość pamięci, w której zapisane są ustawienia BIOS-u lub UEFI, między innymi te związane z uruchamianiem systemu.

W większości pulpitów montuje się ogniwo CR2032, czyli takie samo jak w lokalizatorach AirTag. Rzadziej trafia się CR2025. Bateria zasila tylko zegar i pamięć, więc zwykle wystarcza na kilka lat, a czasem nawet na dziesięć. Zużywa się głównie wtedy, gdy komputer nie jest podłączony do prądu.

Jak rozpoznać, że bateria siada

Najczęstszy objaw to kłopoty z czasem. Po odłączeniu komputera od gniazdka zegar może wracać do wartości domyślnej, na przykład 1 stycznia 2000 lub 1 stycznia 1970 roku. Błędna data bywa dokuczliwa z kilku powodów:

• strony internetowe mogą się nie ładować, bo certyfikaty bezpieczeństwa w połączeniach HTTPS mają ściśle określony okres ważności,
• pliki dostają mylące daty ostatniej modyfikacji,
• po włączeniu komputera pojawia się ostrzeżenie z BIOS-u lub UEFI.

Problem łatwo przeoczyć, bo współczesne systemy po starcie same pobierają poprawny czas z internetu. Często dopiero całkowicie rozładowana bateria daje o sobie znać: przy każdym uruchomieniu płyta wraca do ustawień fabrycznych, w tym kolejności startu i konfiguracji wentylatorów. Pliki i programy są w tym czasie bezpieczne, więc wymianę można odłożyć. Do tego czasu lepiej usypiać komputer zamiast go restartować i nie wyciągać wtyczki z gniazdka.

Laptopy zwykle podtrzymują zegar z głównego akumulatora, więc ten kłopot dotyczy głównie komputerów stacjonarnych.

Jak samodzielnie wymienić baterię

Potrzebne jest nowe ogniwo i kilka minut. Śrubokręt zwykle nie jest konieczny, ale płaski przyda się do podważenia starej baterii.

• Wyłącz komputer i zdejmij boczną ściankę obudowy.
• Znajdź srebrną baterię na płycie głównej. Jeśli zasłania ją karta graficzna albo inny duży element, trzeba go tymczasowo wyjąć.
• Delikatnie zwolnij zatrzask lub klips i wyjmij ogniwo.
• Włóż nową baterię i załóż ściankę.

W przypadku minikomputera albo niestandardowej płyty lepiej najpierw zajrzeć do instrukcji.

Po wymianie wejdź do BIOS-u lub UEFI i przywróć swoje ustawienia. Graczom i osobom pracującym na wymagających programach przyda się ponowne włączenie profilu Intel XMP lub AMD EXPO, dzięki któremu pamięć RAM działa z pełną wydajnością. Podkręcanie procesora w ustawieniach płyty jest możliwe, ale oznacza większy pobór mocy i więcej ciepła.

Co to oznacza w praktyce

Ogniwo CR2032 jest bardzo popularne, więc w Polsce kupisz je w sklepach z elektroniką czy w marketach, zwykle za niewielkie pieniądze. Jeśli Twój komputer ma kilka lub kilkanaście lat i zaczął mylić godzinę albo przy każdym starcie zgłasza błąd BIOS-u, bateria to pierwszy podejrzany. Zużytego ogniwa nie wyrzucaj do zwykłych śmieci, tylko oddaj je do pojemnika lub punktu zbiórki baterii.

Źródło: Engadget – „What happens when your PC’s CMOS battery dies?”